Դաստիարակի օրագիր

ՈՒրախ Նորայրը

Երաշտական դասից հետո, Նորայրը որոշեց գայլ ու գառ խաղա, որը ես շատ հաճախ եմ խաղում սաներիս հետ։

Այնքան ճիշտ ու գեղեցիկ էր նվագում, որ սաները սկսեցին վազվզել ու բռնել իրար։

 

 

 

 

Դաստիարակի օրագիր

 

 

 

Էլենը դժվարանում էր հագնել իր հողաթափերը, Մերին մոտ եկավ, կռացավ ու ասաց,- Էլեն արի օգեմ հաքես։

-Էլենը ուրախ նստեց և Մերիի օգնությամբ հագավ։

-Ասեմ, որ Մերին փոքր է Էլենից, բայց միարժամանակ շատ ինքնուրույն։

Դաստիարակի օրագիր

Գիտե՞ս Արփի, որ Ձմեռ պապիկի նամակում գրված բոլոր իմ խնդրած նվերները բերել է այսօր։

Հա՞,- պատասխանեց Արփին։

-Իսկ իմը, անցյալ շաբաթ։

ՈՒ այդ ժամանակ բոլորը եկան մոտ ու սկսեցին իրենց նվերների մասին պատմել։ Թե ե՞րբ ու ինչպե՞ս է եկել Ձմեռ պապը և բերել նվերները։

Մի պահ ինձ թվաց, թե՛ դեռ ժամը՝ 23։55 է ու ամանորը նոր պետք գալա։

-Ես շատ ուրախ եմ, որ մեր սաները հավատում ու հավատքով սպասում են իրենց նվերներին, անկախ ժամանակից, կարևորը նրանց երազանքը կատարվել է, երբեք մի կորցրեք ձեր հույսը, քանի որ երբ ամենաքիչն ես սպսում, այդ պահին էլ ստանում ես քո իրական նվերը։

Դաստիարակի օրագիր. Թումանյանը մեր կյանքում

20191213_1248196513106617745501116.jpg

-Բարև, Մերի ջան, այսօր կզրուցենք Հ. Թումանյանի մասին: Թե ինչպե՞ս եք առաջին անգամ Թումանյանի որևէ ստեղծագործություն լսել, ի՞նչ կոնտեքստում, ո՞րն էր դա:

— Ողջույն ը. Սոնա ջան, ես Մերին եմ Մակարյան, Գասպարյան Գոռի մայրիկն եմ: Տղաս հաճախում է Հարավային դպրոց-պարտեզ, նախակրթարան:

-Իմ դեպքում Թումանյանի հետ առնչվել եմ դպրոցական տարիներին, շատ վաղ հասակում և առաջին անգամ ութ տարեկան էի, երբ այցելեցի Հ. Թումանյանի տուն-թանգարան՝ Լոռիում, այնտեղ ծնողներս ինձ տարել էին, բոլորս միասին գնացել էինք հանգստանալու: Շատ լավ եմ հիշում Դսեղում եղանք, և մայրիկս զուգահեռաբար ներկայացնում էր Թումանյանի ստեղծագործություներից: Այնուհետև արդեն դպրոցական տարիներին անցանք ստեղծագործություններից և ինձ համար Թումանյանը ինչպես ասում են՝ Ամենայն հայոց բանաստեղծ է եղել, հայ գրականության հիմնասյուներից մեկը, և ես շատ հաճախ, ինքս էլ գուցե ձեռքս վերցնեմ հեքիաթի գիրքը և ընթերցեմ Թումանյանի հեքիաթներից որևէ մեկը կամ քառատողերից, որոնք շատ-շատ հայտնի են:

Երեխաների դեպքում Թումանյանը, որպես էդպիսին, դեռ վառ արտահայտված չէ, բայց հուսով եմ, որ առաջիկա ժամանակներս այդ հարցն էլ կլուծվի:

-Ո՞ր ստեղծագործությամբ է Թումանյանն առաջին անգամ մտնում երեխայի կյանք և ինչպե՞ս:

-Արդյոք կա՞ տարբերություն փոխանցման մեթոդների միջև և ո՞վ է եղել փոխանցողը:

— Շատ հարաբերական հարց է,որովհետև դա կախված է երեխայի նախասիրություններից: Օրինակ՝ Գոռը, հաճախում է Հարավային դպրոց-պարտեզ, նա դեռևս հետաքրքրություն չունի հեքիաթների նկատմամբ, երեք տարեկան դեռ չկա: ԵՎ ես, որքան էլ փորձեմ նրան գունազարդ գրքերով ներկայացնել դա, ես զգում եմ, որ նա բացահայտ չի ուզում, նրան դեռ այլ բաներ են հետաքրքրում: Քանի որ տանը ունենք մեծ տղա՝ Արեգս, որը նույնպես Հարավային դպրոց-պարտեզում է սովորում, այս պահին ձեռքի տակ ունի Թումանյանի մի քանի հետաքրքիր փոքրիկ գրքեր, որը ընթերցում է և Գոռն էլ պարբերաբար գալիս է: Այս պահին ընթերցում ենք՝ «Տերն ու ծառան» և գունազարդում, և հուսով եմ հետո կանցնենք մնացած այլ հեքիաթներին:

— Իհարկե կա, մեր ժամանակ մեզ այլ կերպ էր դա փոխանցվում, զուտ որպես ուսուցիչների կողմից խիստ հանձնարարված հեքիաթ հայ գրականության, մայրենի լեզվի դասընթացի ժամանակ, այսօր մենք ծնողներով, բնականաբար, փորձում ենք և իհարկե մանկապարտեզները մի քիչ ավելի մոտեցումները փոխել են, նրանց դա տրամադրենք ավելի հասկանալի լեզվով: Իմ դեպքում, ցանկացած պարագայում ծնողներս են եղել ինձ փոխանցող, ինչքան էլ, որ առարկան դպրոցում ուսուցանվել է, առաջինը ես դրա մասին իմացել եմ ծնողներիցս, այս պահին էլ ես ինքս փորձում եմ իմ երեխաների փոխանցողը լինել, չգիտեմ՝ առաջինը, թե՞ ոչ: Բնականաբար հեքիաթները փոխանցվում են այս պահին՝ պատմելով, ընթերցանությամբ: Մուլտֆիլմերը, որոնք Թումանյան են ներկայացնում, դրանք ավելի հին են և այսօրվա երեխաներին դրանք այդքան էլ չեն հետաքրքրում ցավոք սրտի, բայց ես ուրախ եմ, որ այսօր Թումանյանի մասին խոսվում է նաև մանկապարտեզում, և երեխան հնարավորություն ունի նաև մանկապարտեզի դաստիարակչուհիներից լսել այդ ամենը:

Հարցազրույց Արմինե Եղյանի հետ

20190613_1149222283150122187771297.jpg

Ողջույն, ես Սոնա Նակաշյանն եմ, հարավային դպրոց պարտեզի դատիարակչուհի:

Այսօր կզրուցենք՝ «անցանկապատ կրթության» մասին, մեր սան, Արփիի մայր Արմինե Եղյանի հետ:-

-Բարև ձեզ Արմինե ջան, ի՞նչ է անցանկապատ կրթությունը:

_ Ես Արմինե Եղյանն եմ, Էվոյա Արփիի մայրը, նա հաճախում է՝ հարավային դպրոց-պարտեզի նախակրթարան: «Անցանկապատ կրթությունը», ըստ իս տալիս է՝ հնարավորություն սովորողներին ազատության և շփվելու ոչ միայն դպրոցի ներսում այլ նաև դպրոցից դուրս: Եվ ինձ թվում է եկել է ժամանակը, որպեսզի մենք հրաժարվենք տասնամյակներ շարունակ մեզ մատուցված այն կարծրատիպից, որ դպրոցը պետք է լինի մեկուսացված, դպրոցը պետք լինի ցանկապատի մեջ, որովհետև պաշտպանվում է հասարակությունից շրջակա միջավայրից: Ես գտնում եմ, եթե անվտանգություն ապահովվի, ապա պետք է դպրոցները, պարտեզները բաց լինեն և ինձ թվում է դա ավելի դրական արդյունք կտա, քան լինել մեկուսացված վիճակում:

-Ի՞նչ կարծիք ունեք անցանկապատ դպրոցի մասին: Ի՞նչ է տալիս դա սովորողին:

-Տալիս է ազատ շփվելու, հաբերություններ հաստատելու և ինչու չէ չվախենալ, այսպես թե՛ այպես, երեխան պետք է գիտակցի  սահմանը, որը պետք է անցնի և որը վտանգավոր է, որը վտանգավոր չէ: Եվ եթե փոքրուց դա տեսնում և հասկանում է արդեն հետագայում նույնպես նրան հնարավորություն կտա տարբերելու շատ լուրջ խնդիրներ:

-Իսկ ի՞նչ եք կարծում, կրթահամալիրում, ազատ միջավայրում  իրենց ինչպե՞ս են զգում մեր սաները, սովորողները:

-Այսեղ զգացվում է,որ երեխաները ունեն այդ ազատության հնարավորությունը, տարածքի տարածության մեջ կողմնորոշվելու և բավականին դրական  արդյուն է տալիս, ինձ թվում է, որ երեխան հենց պարտեզ հասակից կարողանա տարբերի՝ վտանգի և ոչ վտանգի կարևորությունը:

— Բնակավայր, կրթություն առանց ճաղերի՞, թե՞ ճաղերով, թե՞ ճաղերով եք պատկերացնում, ինչպիս՞ին է ձեր մոտեցումը այս հարցի շուրջ:

— Չէ, բնականաբար ես դեմ եմ ճաղերին, կողմ եմ առանց ճաղերի հասկացողությանը, եթե իհարկե անվտանգության պահը ապահովում է:

-Արփին հաճախում է հարավային դպրոց պարտեզ և դուք տեսնում եք ինչքան բաց միջավայրում է, թափանցիկ, դրան ինչպե՞ս եք վերաբերվում:

-Շատ դրական, նաև այստեղ շատ կարևոր հանգամանք կա, որ ամբողջ պարտեզը շրջապատված է ծառերով, երեխաները օգտվում են բնությունից և ճաղերի փոխարեն ինձ թվում է ցանկալի կլինիշատ ծառեր տնկել, որը որ կատարվում է՝ մեր և մեր երեխաների համար:

-Շնորհակալ եմ Արմինե ջան, այս մի քանի րոպեն տրամադրելու, կարծիքը ասելու համար:

 

 

 

 

 

 

 

Սանի ինքնուրույնություն

Երեխան ինքնուրույն է դեռ՝ սաղմնային, ներարգանդային շրջանից։ Ծնվելու պահից սկսած երեխան ավելի է կատարելագործվում թե՛ իր շարժումներում, թե՛ իր մտածելակերպով։ Սիրում են ամեն բան ինքնուրույն անել՝ ուտել, հագնել, լվացվել, քուղերը կապել,խաղալ, սովորել և ամեն բան, ինչը կապված է իրենց 《 Ես》-ի հետ։ Այստեղից էլ ծնվում են《 Ես կարող եմ》,《Ես գիտեմ》,《Ես մեծ եմ》և բոլոր 《Ես 》-ին բնորոշ գծերը։

Ամեն երեխա տարբեր ընտանիքից է դուրս գալիս, դաստիարակվում, մեծանում են իրենց ծնողների ասածով, երբեմն պարտադրանքով, որը կարծում եմ ճիշտ չէ, քանի որ ամեն բան անում են երեխաների փոխարեն և խաթարում են ինքնուրույնության ձևավորումը։ Ծնողներն ու դաստիարակները այս ամենին պետք է ամենայն լրջությամբ մոտենան, քանի որ այստեղից էլ ձևավորվում է իր《Ես》-ը։

Սանի ինքնուրույնությունը նախակրթարանում կազմակերպվում է առավոտյան ընդունելության ծեսից սկսած։

Սանը մտնում, բարևում, նստում է նստարանին և ինքնուրույն արձակում իր քուղերն, հանում կոշիկներն ու ինքնուրույն հագնում է իր հողաթափերը, կոշիկն էլ դնում է համապատասխան տեղում։ Թվում է մանրուք, բայց այս փոքրիկ գործողության մեջ սանը դրսևորում է իր անձին բնորոշ ինքնուրույնության կետեր։

Մեթոդական մոտեցումներն ու դիտարկումներն կատարում ենք յուրովի։

Ամեն բան թողնում եմ իրենց ձեռքով անեն՝ ուտեն, հագնեն, խոսեն ինչպես կարողանում են, բայց նրբորեն ուղղում եմ բառերը, որոնք կիսատ կամ սխալ է արտաբերում։ Մանկավարժության, դաստիարակության մեջ մեթոդները կիրառում եմ ըստ սանի ինքնուրույնության դրսևորման։

Oշո Բացի քեզանից

25498253_942593605893882_7592845822720701482_n.jpg

Անկախ ամեն ինչից` փորձեք 24 ժամվա ընթացքում ընդունել այն ամենը, ինչ տեղի կունենա ձեզ հետ: Եթե ինչ որ մեկը ձեզ վիրավորում է, ընդունեք առանց արձագանքելու և հետևեք, թե ինչ է տեղի ունենում: Հանկարծ դուք սկսում եք զգալ էներգիայի հոսք, որը առաջներում երբեք չեք զգացել: Երբ որևէ մեկը ձեզ վիրավորում է, սովորաբար, թուլություն եք զգում, դուք կորցնում եք հանգստությունը և սկսում եք մտածել ինչպես այդ մեկից վրեժխնդիր լինել: Այդ մարդը կեռիկի նման կպչուն է ձեզնից, և դուք սկսում եք շրջաններ գծել նրա շուրջբոլորը: Օրեր, գիշերներ, ամիսներ, տարիներ շարունակ դուք չեք կարողանում քնել և վատ երազներ եք տեսնում: Լինում է, երբ մարդիկ մի ինչ-որ ապուշ անհեթեթության պատճառով իրենց ամբողջ կյանքն են կորցնում, ինչ է թե ինչ-որ մեկը վիրավորել է իրենց:

Ետ նայեք անցյալին և նման բան հաստատ կհիշեք. դուք փոքր երեխա էիք, և ուսուցիչը դասարանում բոլորին, այդ թվում և ձեզ, «ապուշ» անվանեց: Դուք մինչև հիմա հիշում եք դա և պահում վիրավորանքը: Հայրը ինչ-որ բան ասաց…ձեր ծնողները վաղուց մոռացել են, եթե անգամ դուք նրանց հիշեցնեք այդ մասին, նրանք չեք հասկանա` խոսքն ինչ մասին է: Մայրը ձեզ այնպես չնայեց, և այդ վերքը` բաց, կենդանի, ապրում է մինչև օրս ու, եթե ինչ-որ մեկն անդրադառնա դրան` դուք միանգամից կպայթեք: Չօգնե՛ս, որ այդ վերքն ավելի մեծանա: Թույլ չտա՛ս, որ այն հոգին նվաճի: Հասի՛ր արմատներին, եղի՛ր ամբողջական:

24 ժամ, ընդամենը 24 ժամ, ինչ էլ որ պատահի, փորձիր չարձագանքել և չդիմադրել:
Դուք կզգաք էներգիայի նոր ալիք, այնպիսին, ինչպիսին երբեք չեք ունեցել, նոր տիպի կենսական էներգիայի ուժի հոսք, որը բխում է խորքից` արմատներից: Ձեզնից պահանջվում է պարզապես ճանաչել, զգալ այդ համը և մեկ էլ այն, թե ինչպես է ձեր կյանքը փոխվում: Դուք կսկսեք ծիծաղել այն բոլոր կատարյալ հիմարությունների վրա, որոնք ամբողջ ընթացքում ձեզ զբաղեցրել են, ծիծաղել բոլոր տեսակի վիրավորանքների, ձեր հակադարձումների, վրեժխնդրության վրա, որոնցով դուք թունավորել եք ձեզ:

Ոչ ոք չի կարող քեզ կործանել… քեզանից բացի:

Ոչ ոք չի կարող քեզ փրկել….քեզանից բացի:

Իմ կարծիքով

  • Ես աշխատում եմ զերծ մնալ բախումներից, առ ճակատ, տգետ խոսակցություններից, առավել ևս վիրավորանք հասցնելուց, թե՛ իմ կողմից հասցրած, թե՛ ինձ հասցնելուց: Ամեն օրս ես աղոթքով եմ անցկացնում: Եվ նախորոք ասեմ, որ ոչ մի աղանդի չեմ պատկանում, ապրում եմ այնպես, ինչպես մաքուր քրիստոնյան է ապրում: Եվ, եթե օրերից մի օր նման վատ իրավիճակում եմ հայտնվում, իմ միակ և անփոխարինելի՝ քրիստոնյա հոգին գալիս ու հասնում է օգնության: Ինքս իմ հոգու ու խղճիս հետ ապրում եմ այդ 24 ժամն, աղոթում, որ ճշմարիտ ուղին ցույց տա և ներեղություն եմ խնդրում արածիս և չարածիս համար նաև խնդրում եմ աստծուց, որ ինձ տհաճություն պատճառողն հանդարտվի, միտքը մթագնությունից ազատի, քանի որ բացի ինձ վիրավորելուց նա ավելի շատ մեղք է գործում և վնաս հասցնում ինքն իրեն ու առողջությանը, հոգեկան աշխարհին: Այնքան կուզենաի մարդիկ լինեին՝ մեկը մյուսին զիչող, համբերատար, իրենց ներքին ձայնին լսեին, որը գալիս է հոգուց՝ «աստծուց»: Գտնեին իրենց իրական մաքուր հոգին, որը պետթ եղած պահին կտա ճիշտ խորհուրդ, չէր խանգարի, որ մի քիչ էլ պահեինք մեր մանկական միամտությունը, ազնվությունն ու մաքրությունը:
  • Այս իրավիճակը կարծում եմ՝ մարդիկ ապրում են և ընկալում են իրենց մարդկային տեսակից ելնելով: Ես ճիշտն ասած՝ չեմ հիշում, որ ասած լինեն« ապուշ»կամ նման բառեր, էությամբ հիշաչար չեմ: Եթե մայրդ կամ հայրդ կամ առհասարակ քո հարազատն է նման բան ասել, պետք չէ այդ խոսքն ընդունել ամենայն լրջությամբ, քանի որ բառն ասվել է դատարկ, առանց բուն բառի իմաստով: Եկեք ապրենք թեթև, չհիշենք անցյալի վատ ու ձանձրալի թվացող օրերը ու չնկալենք այդպիսին, որովհետև գալիս է մի պահ, որ անգամ կարոտում ես այդ օրերն ու ուզում ես կրկին ապրես: Օրինակ՝ ես կուզեի որ իմ հայրը ողջ լիներ, թեկուզ կատակով, թեկուզ լուրջ, բառիս բուն իմաստով ասեր, ի՞նչ ես անում, « ապուշ » ես: Պետք չէ, մի՛ չարացեք մարդիկ, գնահատեք ձեր ունեցածն հիմա այլ ոչ թե հետո: Ապրեք սիրով, հավատքով ու համբերությամբ:
  • Երբեք վրեժխնդրության մասին չեմ մտածել, ամեն բան անցողիկ է: 24 ժամ, ընդամենը 24 ժամ, ինչ էլ որ պատահի, փորձիր չարձագանքել և չդիմադրել: Այդ պահին,այդ մի քանի րոպեի ընթացքում, ապրում ես ամեն տեսակ զգացում՝ ցավ, կսկիծ, ատելություն, վախ, հողը փախչում է ոտքերիդ տակից և մի շարք նման տհաճ զգացում, որը բառերով չեմ կարող գրել, որովհետև միայն հասկանում ու ընկալում է՝ իմ հոգին: ՈՒղակի այդ էներգիայի ալիքը ամեն մարդ ընդունում է իր մարդկային տեսակից ելնելով: Մարդ բնույթով եթե չար եղավ, ամեն էներգիայի ալիք նոր վատ ու չար ուժով կընկալի ու կսփռի շուրջը գտնվող մարդկանց վրա: Չէ՞ որ մեր կյանքը 24 ժամից բաղկացած չէ և 24 ժամից չի ավարտվում: Ամեն բան հանգիստ ընկալեք, այդ օրը գնալու է,ասածն ու ասողն էլ, հետո մնալու ես դու ու էլի քո ընկեր հոգին, կհանգստանաք, մի լավ կծիծաղեք այդ պահի, այդ 24 ժամվա համար ու կասես՝ իմաստը ո՞րն էր: